Ruhsal Travma Tedavisi için EMDR kitabı, merakı olan veya EMDR uygulayan uzmanlar için önemli bir kitap.
Bu yazımda bu kitabı tanıtmaya çalışacağım.
Kitabın yazarı Doç. Dr. Önder Kavakçı şahsen benim de EMDR ile ilgili yapılan çalışmalarda bizzat kendisini dinleme fırsatı bulduğum çok değerli bir psikiyatrist.
En son Zor Vakalar ve Başarılı Uygulamalar konulu EMDR çalışmasında en ön sıradan izleme fırsatı bulduğum kıymetli hocama bu önemli kitabı için teşekkür etmek isterim.
Ben bu kitabı henüz EMDR eğitimini almadan önce hazırlıklı olmak amacıyla okumuştum.
Fakat EMDR eğitimini aldıktan sonra tekrar okuma gereği duydum.
Tekrar okuduğumda ise zihnimde pek çok şey daha da netleşti diyebilirim.
Neden böyle bir şeyi sizinle paylaştığıma gelirsek; EMDR eğitimi almamış bir meslektaşım bu kitaptaki uygulamaları okuyarak anlayıp uygulama konusunda ciddi sorunlar yaşayabilir.
Amacım bu satırları şu an okuyan değerli okuyucuya ne yapamayacağını söyleme ukalalığında bulunmak değil.
Bunu dostane bir uyarı olarak kabul etmenizi dilerim.
Kitap toplam 161 sayfa olup toplamda 23 farklı kaynaktan yararlanılmış.
Elimdeki nüshası HYB yayıncılık 2014, 2. baskısı. Önsöz ve Teşekkür bölümü Önder Kavakçı tarafından yazılmış olup hemen ardından bir sayfada kısaltmalar bölümü bulunmaktadır.
Kitap iki bölümden oluşmaktadır. Bu noktadan sonra kitabın sadece genel olarak tanıtımının yapılacağı, kitabın içeriğinin özetinin sunulmayacağı uyarısında bulunmak isterim.
Birinci Bölüm – Ruhsal Travma Tedavisi için EMDR
Bu bölümde tek bir başlık bulunmaktadır: Travmatik Yaşantı ve Bellek.
Bu bölümün yazarı Doç. Dr. Feryal Çam Çelikel. Kitap yazılırken doçentmiş fakat şu an profesör kendileri.
Bölüm, travmatik yaşantının beyne etkisi üzerine bilgilerle başlıyor.
Stresörlere yanıttan sorumlu beyin alanları bir şekil halinde verilmiş ki konuyu daha iyi anlamamız açısından bu tür şekiller çok önemli.
Akabinde travmatik belleğin oluşumu hakkında bilgiler bulunmaktadır.
Yine bir başka şekilde Travma Sonrası Stres Bozukluğunda etkili olduğu düşünülen beyin alanları belirtilmiş.
Bu bölümde Feryal hocamız toplam 26 farklı kaynaktan yararlanmış.
İkinci Bölüm: EMDR
Bu bölümde giriş kısmında EMDR, Göz Hareketleriyle Duyarsızlaştırma ve Yeniden İşleme hakkında genel bilgiler verilmekte ve EMDR’nin bir nevi tanıtımı yapılmaktadır diyebiliriz.
Travma merkezli çalışan uzmanlar için terapinin 4 evresinden bahsedilmiş ve EMDR protokolünün bu 4 evreye yanıt verecek bir şekilde dizayn edildiğine atıfta bulunulmuş.
İlk etapta EMDR terapisinin bir duyarsızlaşma terapisi olarak bulunup öne sürüldüğünden bahisle günümüze kadar gelişen EMDR serüvenini ‘Duyarsızlaşma’ başlığı altında okuyabilirsiniz.
EMDR Terapisinin Temeli: Uyumsal Bilgi İşleme Modeli
İngilizce ‘Adaptive İnformation Processing’ Kısa yazılışı AIP olan Uyumsal Bilgi İşleme (UBİ) Modeli, EMDR terapisinin kuramsal anlamda temelidir.
Uyumsal Bilgi İşleme Modeline göre şu an yaşanan sorunların temelinde geçmişte yaşanan travmatik yaşam deneyimleri vardır.
Bilgi sıkıntı verici ya da travmatikse işlenemez.
Çift yönlü uyarımların bilgi işlemeyi uyardığı düşünülür.
EMDR’nin Aşamaları – Ruhsal Travma Tedavisi için EMDR
Bu bölümde 8 aşamalı EMDR Terapisinin aşamaları detaylı olarak anlatılmış.
Bir sonraki bölümde bir seans örneği verilmiştir.
Kaynak geliştirme isimli başlık altında ise EMDR terapisine devam edebilmeleri için kimi danışanların ihtiyaç duyabilecekleri ek kaynaklara dair bilgiler verilmektedir.
İşleme Sürecinde Engeller – Tıkanıklıklar
Emdr uygulama esnasında meydana gelen engeller ve tıkanıklıkları aşma yollarından bahsedilen bölümde Shapironun çeşitli manevralarından bahsedilmektedir.
Sonraki bölümde ise yoğun duygu boşalımları ve abreaksiyonlar bulunmaktadır.
Aslında özel bir sıkıntıya yol açmayan, aksine gevşetici bir etkisi olan EMDR uygulamaları esnasında meydana gelen yoğun duygu boşalmaları konusunda çeşitli bilgiler bulunan bölüm çok pratik öneriler sunmaktadır.
Katarsiz İyileşme için Yeterli mi?
Katarsizin iyileşme için yeterli olmadığını iddia eden bölüm örnek vaka seansıyla devam etmektedir.
Bilişsel Müdahaleler – Ruhsal Travma Tedavisi için EMDR
Bu bölümde EMDR uygulaması esnasında uygulanan bilişsel müdahaleler bulunmaktadır.
Shapironun 4 durumda kullanılan bilişsel müdahaleleri hakkında verilen bilgilerin ardından müdahaleler hakkında detaylı bilgiler bulunmaktadır.
Kitabın yayın ve telif haklarına olan saygımdan dolayı sadece bu bölümün başlıklarını maddeler halinde yazmakla yetineceğim.
Müdahale Seçenekleri
- Yeni Bilgi
- Kafam Karıştı
- Eğer Senin Çocuğun Olsaydı
- Metafor / Benzeşim
- Sokratik Yöntem
- Bloke Eden İnançları / İşlevsel Olmayan Şemaları Hedef Alma
- Sözelleştirme ve Eylemler
- Yeniden Çerçeveleme
- Geçmişin Yeniden Yapılandırılması
Yakın Dönemde Yaşanan Travmalara Müdahale Yaklaşımları
Üzerinden 1 yıldan daha az zaman geçmiş travmalara EMDR uygulaması hakkında bilgiler bu bölümdedir. Maddeler halinde aşağıda belirtilmiştir.
Acil Durum Protokolü – Emergency Respons Protokol – ERP
Gruplara EMDR Uygulaması – Group EMDR Protocols
Yakın Dönem Travma Protokolü – Recent Traumatic Episode Protokol – R-TEP
Bir diğer bölümde EMDR uygulamasının dışına çıkan ancak yeni olanaklar vaat eden uygulamalar hakkında bilgiler verildikten sonra intihar düşünceleri ve patolojik yası olan bir hastanın EMDR ile ilk seansı başlığı altında bilgiler bulunmaktadır.
Bu bölümde EMDR setleri detaylı olarak yazılmış.
Bu güzel kitap EMDR için önerilen nörobiyolojik modeller konusuyla sona eriyor.
Öncelikle EMDR eğitimi almış ve bu kitabı okumamış olan meslektaşlarıma bu kitabı büyük bir hevesle öneririm.
Çok pratik bilgiler bulacakları güzel bir kitap.
Bu yazımda değerli Önder Kavakçı tarafından kaleme alınan Ruhsal Travma Tedavisi için EMDR kitabını sizlere tanıtmaya çalıştım. yazımla ilgili her türlü görüş, öneri ve eleştirinizi benimle paylaşmanızdan mutluluk duyarım. Selamlar.
Hakan TOKGÖZ
Klinik Psikolog – Psikolojik Danışman – Konya
hakantkgz@gmail.com
05511116504
Klinik & Süreç Değerlendirmesi
“Ruhsal travma, sadece zihinde asılı kalan kötü bir anı değil; sinir sisteminde, bedende ve sağ-sol beyin lobları arasındaki bilgi işleme ağlarında kilitli kalmış nörolojik bir hasardır. Geleneksel konuşma terapileri bu kilitli kapıyı açmakta bazen yetersiz kalabilir. EMDR (Göz Hareketleriyle Duyarsızlaştırma ve Yeniden İşleme), beynin REM uykusundaki doğal bilgi işleme mekanizmasını taklit ederek, o acı veren ham anıyı nötralize eder. Amaç travmayı unutmak değil, o anının bugünkü hayatımızı yöneten o yoğun acısını, öfkesini veya çaresizliğini şifalandırmaktır.”
| Temel Klinik Odak: | Akut ve Kronik Travmalar, PTSD (Travma Sonrası Stres Bozukluğu) |
| Nörolojik Hedef: | Amigdala hiperaktivitesini azaltmak, Prefrontal Korteks regülasyonu |
| Terapi Yöntemi: | Çift Taraflı Uyarım (Bilateral Stimulation) ve Adaptif Bilgi İşleme (AIP) |
Bu Süreç Kimler İçin Uygundur?
Geçmişte yaşanan kaza, kayıp, doğal afet gibi büyük sarsıntıların (Büyük T) etkisinden kurtulamayanlar veya çocukluk döneminde yaşanan reddedilme, değersizlik hissi gibi kronik duygusal yaraları (Küçük t) tetiklendiğinde bugün hala yoğun panik, öfke ve güvensizlik yaşayan bireyler için en etkili bilimsel yol haritalarından biridir.
Sıkça Sorulan Sorular (SSS)
Soru 1: EMDR terapisi ruhsal travmaların tedavisinde neden bu kadar güçlü ve öncelikli bir yöntem olarak kabul edilir?
Cevap: Ruhsal travmalar, yaşandığı anın yoğun korku ve çaresizliğiyle beynin bilgi işleme ağlarında kilitli kalır ve geleneksel konuşma terapileriyle bu kök anılara mantıksal düzeyde ulaşmak zaman alabilir. EMDR, beynin sağ ve sol yarım kürelerini çift taraflı uyarımlarla senkronize ederek doğrudan bu kilitli travma anılarına ulaşır. Sinir sistemindeki blokajı çözüp anıyı sağlıklı bir şekilde yeniden işlediği için travma tedavisinde en hızlı ve kalıcı sonuç veren ekollerden biridir.
Soru 2: Geçmişte yaşanan ağır bir ruhsal travmanın EMDR ile çalışılması, kişinin o acıyı seans sırasında tekrar aynı şiddetle yaşamasına neden olur mu?
Cevap: Hayır. EMDR seanslarında danışan acı veren anıyı hatırlar ancak klinik psikolog eşliğinde yürütülen güvenli protokoller ve çift taraflı uyarım teknikleri sayesinde bu hatırlama anı kontrollüdür. Amaç acıyı büyütmek değil, tam aksine o anıya eşlik eden yoğun bedensel gerilimi, korkuyu ve çaresizliği adım adım sönümlemektir. Danışan süreç boyunca bugünde ve güvende olduğunun tamamen farkındadır.
Soru 3: Ruhsal travma tedavisinde EMDR seansları genellikle kaç seans sürer ve kalıcı bir rahatlama sağlar mı?
Cevap: Seans sayısı travmanın türüne göre değişiklik gösterir. Tek bir kaza veya doğal afet gibi akut bir olaydan kaynaklanan tekil travmalar (Büyük T) genellikle 3 ila 6 seans gibi kısa sürelerde çözülebilir. Ancak çocukluk dönemine yayılan, kronikleşmiş ve karmaşık travmatik yaşantılarda (Küçük t) sinir sisteminin tamamen regüle olması daha fazla seans gerektirebilir. EMDR anının beyindeki kimyasal yapısını adaptif bir şekilde değiştirdiği için elde edilen iyileşme kalıcıdır.
Soru 4: EMDR terapisi sonrasında travmatik anıya bakış açısı nasıl değişir, zihinde ne gibi dönüşümler olur?
Cevap: Başarılı bir EMDR süreci sonunda, o anı zihinden tamamen silinmez ancak anının tetiklediği panik, ağlama krizi, öfke veya göğüs sıkışması gibi bedensel ve ruhsal tepkiler tamamen nötrlenir. En önemlisi, kişinin travma anında geliştirdiği “Ben çaresizim”, “Güvende değilim” veya “Benim suçumdu” gibi olumsuz kök inançları; “Elimden geleni yaptım”, “Şu an güvendediyim” ve “Ben değerliyim” gibi sağlıklı, işlevsel ve gerçekçi inançlara dönüşür.
